Kapturnica sarracenia pitcher plant PORADNIK UPRAWY
SZYBKIE INFO
| ILOŚĆ ŚWIATŁA | PODLEWANIE | TEMPERATURA | WILGOTNOŚĆ | STANOWISKO | ZIMOWANIE |
|---|---|---|---|---|---|
|
Jak najwięcej |
stale wilgotno |
wysoka |
bez znaczenia |
na zewnątrz |
TAK |
O ROŚLINIE
Kapturnica (sarracenia), z ang. Pitcher Plant to jedna z najbardziej widowiskowych i skutecznych roślin owadożernych na świecie, której zdolności łowieckie nie tylko widać, ale i słuchać. Zamiast szybkich ruchów (jak u muchołówki), stawia na cierpliwość, kolor i… grawitację.
Jest to bylina z rodziny kapturnicowatych występująca w wielu gatunkach. Obecnie na rynku dostępnych jest także wiele krzyżówek/odmian kapturnic.
- Sarracenia alata
- Sarracenia flava
- Sarracenia leucophylla
- Sarracenia minor
- Sarracenia oreophila
- Sarracenia psittacina
- Sarracenia purpurea
- Sarracenia rubra
historia
Pierwszy opis i rycina przedstawiająca kapturnicę, które pojawiły się w literaturze botanicznej, zostały opublikowane w XVII w. przez Carolusa Clusiusa. Otrzymał on częściowo wysuszony okaz tego, co później zidentyfikowano jako S. purpurea, i opublikował go pod nazwą Limonium peregrinum. Dokładne pochodzenie tego okazu pozostaje nieznane, ponieważ niewielu odkrywców zebrało okazy roślin z zasięgu tego podgatunku przed tym czasem. Cheek i Young sugerują, że najbardziej prawdopodobnym źródłem są wyprawy Cartiera na tereny dzisiejszego Quebecu w latach 1534–1541. Delikatny, bezkwiatowy okaz, który trafił do Clusiusa 60 lat później, wzbudził jego zainteresowanie, ale nie na tyle, by zaklasyfikować go do pokrewnych roślin; jego najbliższym przypuszczeniem był zupełnie niespokrewniony rodzaj lawendy morskiej.
Nazwę Sarracenia po raz pierwszy użył Michel Sarrazin, ojciec botaniki kanadyjskiej, który pod koniec XVII wieku wysłał żywe okazy S. purpurea paryskiemu botanikowi Josephowi Pittonowi de Tournefort, który następnie opisał ten gatunek. Linneusz przyjął tę nazwę, publikując swoje dzieło Species Plantarum (1753), używając jej dla dwóch znanych wówczas gatunków: S. purpurea i S. flava. Pierwsze udane kwitnienie w uprawie miało miejsce w 1773 roku. W 1793 roku William Bartram w swojej książce o podróżach po południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych odnotował, że w dzbankach tych roślin znajdowały się liczne owady, ale wątpił, by można było z nich czerpać jakiekolwiek korzyści. Dopiero w 1887 roku badania Josepha H. Mellichampa potwierdziły mięsożerną naturę tych roślin. Odkrycie to zostało potwierdzone badaniami J.S. Hepburna, E.Q. St. Johna i F.M. Jonesa z 1920 roku.
występowanie
Kapturnice naturalnie występują niemal wyłącznie w Ameryce Północnej. Większość gatunków skupiona jest w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych (Floryda, Alabama, Georgia), choć występowanie kapturnicy purpurowej (sarracenia purpurea) zasięgiem sięga aż do Kanady.
Północna Karolina (USA)
Północna Karolina (USA)
Północna Karolina (USA)
siedlisko naturalne
Rosną na otwartych, słonecznych i często trawiastych terenach torfowiskowych, bagnach i mokradłach. Są to miejsca o bardzo niskiej zawartości składników odżywczych w glebie, co wymusiło na nich ewolucję w stronę mięsożerności.
Od wiosny do jesieni temperatury panujące na tych obszarach sięgają nawet do 35 stopni Celsjusza. W okresie zimowym występują opady śniegu i przymrożenia, a temperatura sięga nawet do -10 stopni Celsjusza.
budowa
roślina
Kapturnice to byliny kłączowe. Ich sercem jest mięsiste kłącze rosnące poziomo tuż pod powierzchnią podłoża, z którego wyrastają liście i korzenie.
liście i pułapki
Liście kapturnicy przekształcone są w pionowe, rurkowate kielichy (tzw. aschidia). Na szczycie znajduje się nieruchomy "kapturek", który u większości gatunków chroni wnętrze pułapki przed nadmiernym deszczem.
kwiat
Kwiaty wyrastają na długich pędach wczesną wiosną. Są duże, zwisające i mają unikalną budowę z charakterystycznym, parasolowatym znamieniem słupka.
łapanie zdobyczy
Roślina wabi owady intensywnym kolorem i nektarem produkowanym na krawędzi pułapki (tzw. peristomie). Owad, tracąc przyczepność na śliskiej krawędzi, wpada do środka, gdzie znajdują się enzymy trawienne lub bakterie rozkładające ofiarę.
PODŁOŻE
Najlepszym podłożem dla kapturnic jest mieszanka torfu kwaśnego z perlitem w stosunku 2:1. Do mieszanki można dodać również piasek lub drobny żwirek (2-4mm)
przesadzanie i pielęgnacja
przesadzanie
Kapturnicę warto przesadzić raz na 2-3 lata. Najlepiej robić to wczesną wiosną (marzec-kwiecień). Podczas przesadzania warto dokładnie wyczyścić korzenie ze starego podłoża i jeśli to konieczne, posadzić roślinę do większej doniczki.
usuwanie obumarłych liści
Zimą i wczesną wiosną stare, brązowiejące dzbanki należy odciąć tuż przy kłączu. Poprawia to estetykę i zapobiega rozwojowi pleśni (szarej pleśni) i chorób grzybowych.
PODLEWANIE
Kapturnicę podlewamy przez podsiąkanie. Podłoże powinno mieć stały dostęp do wody (1-3cm). Do podlewania kapturnic należy używać tylko wody pozbawionej minerałów – destylowanej, demineralizowanej, deszczówki (z mało zurbanizowanego i uprzemysłowionego miejsca) lub z filtra odwróconej osmozy.
Woda z kranu (nawet przegotowana) może bardzo negatywnie wpłynąć na rozwój tej rośliny. Wysoka zawartość minerałów w wodzie może powodować powolną śmierć kapturnic.
OŚWIETLENIE
Kapturnice to rośliny kochające bezpośrednie i mocne słońce. Warto postawić ją w takim miejscu, by stale miała do niego dostęp – np. ogród, słoneczny balkon lub taras.
W przypadku uprawy kapturnic w domu (co nie jest zalecane) należy postawić ją na parapecie okna skierowanego na południe.
W przypadku niewystarczającej ilości światła, kapturnice bardzo często wytwarzają niemięsożerne liście zwane phyllodiami. W phyllodiach nie wytwarza się charakterystyczny kielich (są bardziej płaskie) – mają one za zadanie pomóc przy fotosyntezie.
TEMPERATURA I WILGOTNOŚĆ
temperatura
W czasie okresu wegetacyjnego (wiosna-jesień) kapturnice są w stanie wytrzymać wysokie temperatury sięgające nawet 35 stopni Celsjusza. W okresie zimowym wymagają spoczynku (patrz sekcja STAN SPOCZYNKU)
Kapturnice to rośliny, które są w stanie wytrzymać mrozy – świetnie nadają się do ogrodowych torfowisk czy dużych donic lub kastr. W przypadku uprawy w małych donicach, warto jednak zadbać o ich zabezpieczenie
wilgotność
Kapturnice nie wymagają bardzo wysokiej wilgotności powietrza, o ile mają stale mokre podłoże. Nie trzeba ich zraszać, ani też specjalnie chronić przed deszczem.
NAWOŻENIE
Nigdy nie nawozimy kapturnic doglebowo. Ich korzenie są przystosowane do jałowego podłoża i nawóz je spali.
dokarmianie
Kapturnicy nie trzeba dokarmiać i bardzo szybko daje się to zauważyć. W trakcie sezonu jest bardzo łowna i potrafi wypełnić się po brzegi ofiarami. Jeśli jednak stoi w domu, możesz raz na miesiąc wrzucić do kielicha żywą lub świeżo zabitą muchę. Nie jest to jednak niezbędne do przeżycia.
KWITNIENIE
Pojawienie się pędu kwiatowego u muchołówki wbrew wszelkim internetowym informacjom, nie oznacza, że szybko musisz go odcinać by uniknąć śmierci rośliny. Faktem jest jednak, że muchołówka na utrzymanie i wykształcenie pędu potrzebuje bardzo dużo energii i często nieodpowiednio uprawiana, marnieje wraz z rozwijaniem się kwiatów.
-
- aaaa
Jeśli muchołówka trzymana jest na bezpośrednim słońcu lub w miejscu, gdzie ma go dostatecznie dużo, jest odpowiednio podlewana i prawidłowo przezimowana, to nie ma konieczności obcinania pędu kwiatowego. Śmiało możesz go zostawić i podziwiać rozwój kwiatów, lub nawet spróbować otrzymać z nich nasiona.
zapylenie
Zapylenie muchołówki nie jest trudne, jednakże należy zrobić to, gdy roślina jest na to odpowiednio gotowa, o czym dość jasno nas informuje. Na lekko odchylonych na bok pręcikach pojawia się pyłek, a umieszczone w środku kwiatu znamię słupka robi się “pierzaste”. Aby zapylić roślinę należy przy pomocy miękkiego pędzelka zebrać pyłek z pręcików jednego kwiata i przenieść go na znamię słupka drugiego.
Zapylenie kwiatów w obrębie tej samej rośliny może negatywnie wpłynąć na kondycję i kiełkowalność nasion, lecz jest możliwe. Najbardziej skuteczne jest zapylanie krzyżowe (pomiedzy kwiatami dwóch osobnych roślin).
-
- Kwiat gotowy do zapylenia
-
- Zapylony kwiat muchołówki
ROZMNAŻANIE
Kapturnice można rozmnożyć na kilka różnych sposobów. Poniżej znajdziesz opisy, jak można zwiększyć sobie ich liczbę w kolekcji.
Jeśli kapturnica ma dobre warunki do wzrostu, jest w świetnej kondycji i został jej zapewniony okres spoczynku, to wytworzy sobie kolejny stożek wzrostu. Podczas przesadzania są one dobrze widoczne i możliwe do oddzielenia przy delikatnym oderwaniu.
Jeśli zapylenie przebiegło prawidłowo, po kilku tygodniach w nabrzmiałej (choć nie zawsze) torebce nasiennej zawiąże się od kilku do kilkudziesięciu brązowych nasion o średnicy około 2mm. Nasiona należy zebrać dopiero wtedy, kiedy kwiatostan całkowicie uschnie. Przy już gotowych do zbioru nasionach torebka potrafi pękać sama, choć często też trzeba ją otwierać samemu.
Jeśli nasiona są świeże (do miesiąca) możesz od razu je wysiać. Jeśli jednak chcesz je zachować na później, to pamiętaj o stratyfikacji.
STRATYFIKACJA NASION
Przy stratyfikacji doniczkę z nasionami umieszczamy w temperaturze 0-5°C na okres około 4-12 tygodni. Od czasu do czasu delikatnie podlewając. Po wskazanym czasie można wstawić doniczkę na nasłonecznione miejsce. Nasiona zaczną kiełkować po około 3-4 tygodniach.
Można również zmieszać nasiona z wilgotnym torfem, umieścić je w woreczku strunowym i stratyfikować w lodówce. Po stratyfikacji należy wysiać je do doniczki z podłożem.
Podczas stratyfikacji nasion w doniczce może pojawić się biały nalot – grzyb. Aby go wyeliminować możesz zastosować dowolny środek grzybobójczy. Dla bezpieczeństwa zastosuj najniższą preferowaną dawkę.
Od rośliny macierzystej odrywamy liść z fragmentem kłącza i umieszczamy go w wilgotnym podłożu. Aby taki liść dobrze się ukorzenił warto zapewnić mu wysoką wilgotność powietrza (powyżej 70%), dużą ilość słońca i wysoką temperaturę (powyżej 20 stopni).
OKRES SPOCZYNKU
Do prawidłowego rozwoju kapturnica potrzebuje okresu spoczynku – zimowania. Także ta trzymana w domu. Brak zimowania może prowadzić do znaczącego osłabiania rośliny. Do spoczynku nie trzeba jej specjalnie przygotowywać – temperatury i ciągle obniżająca się ilość promieni słonecznej są dla niej wystarczającym sygnałem.
Zimowanie należy rozpocząć mniej więcej w czasie, kiedy na zewnątrz temperatura spada poniżej 10°C i jest coraz mniej słońca. Podczas zimowania zapewniamy roślinie temperaturę w granicach 0-10°C (całą dobę), a podlewanie ograniczamy dbając o to by podłoże całkowicie nie wyschło – najlepiej utrzymywać je delikatnie wilgotne.
Kapturnica jest w stanie przetrwać mrozy – posadzona na torfowisku, czy w wielkiej donicy lub kastrze. Dużym plusem przy takiej formie ich zimowania jest, gdy znajdują się pod warstwą śniegu (bardzo dobrym izolatorem). Nie jest to jednak zalecana forma, jeśli trzymamy kapturnicę w małych doniczkach.
Okres spoczynku kończymy kiedy skończą się pojawiać mrozy. W przypadku pojawiania się krótkotrwałych bądź delikatnych mrozów, nie ma konieczności ponownie chować rośliny – jest w stanie je przetrwać nawet przy uprawie doniczkowej.
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ
masz dodatkowe pytania?